نشان بدفع او مأمور ساخت و آن لشگر قيامت اثر در عقبه تونكقان قهلقه تولى خان و متابعان را شكارىوار در ميان گرفتند و بجانب ختاى راندند و نولى بنابر استعمال سنك يده و پديد آمدن برف و باران و سرما برايشان غالب گشته اكثر ختائيان را بقتل آورد و بعضى را كه اسير ساخت با ايشان عمل قوم لوط كرد پس از آن سالمان غانما عنان عزيمت به طرف اردوى اوكداى قاآن انعطاف داد و چون بپايهء سرير سلطنت مصر رسيد قاآن برادر جلادت سير را نوازش بسيار كرده از اعاظم امراء قوتولقو جربى را باسپاه بلا انتها بفتح يمك و فصل مهم التان خان مامور گردانيد و خود به طرف يورت اصلى بازگرديد و در اثناء راه تولى خان به مرض موت گرفتار شده وفات يافت و او پسر چهارم چنگيز خان بود و الغ نويان لقب داشت و پيوسته در ملازمت پدر بسر مىبرد و چنگيز خان در سوانح امور مملكت با وى مشورت مىكرد و از تولى خان هشت پسر ماند منكوقاآن و قوبلاى و ارتق بوكار و هلاكو خان از سورقوقتى بيگى بنت جامكبر كه برادر اونك خان بود و قوبوقتو و موكا و پوجك و شبوكتاى از خواتين ديگر اما قوتولقو جربى چون بنواحى يمك رسيد لشگرى عظيم از از شهر بيرون آمده او را منهزم گردانيد و قوتولقو كيفيت حال را بقاآن عرضه داشت كرده مدد طلبيد و قاآن سپاهى بعدد ريك بيابان بمدد فرستاد در اين كرت قوتولقو بديدن پيكر فتح و ظفر فايز شد و ختائيان بيمك گريخته مغولان بر گرد شهر فرود آمدند و در آن اثنا هراس بىقياس بر ضمير التان خان استيلا يافته و در كشتى نشسته از آنجا به شهر ديگر گريخت و لشگر مغول او را تعاقب نموده التان از آن بلده نيز روى بگريز نهاد و امراء چنگيزى اطراف آن شهر را فروگرفته التان راه نجات مسدود يافت و يكى از قورچيان را بر تخت پادشاهى نشانده بروايتى خويشتن را باعيال و اطفال در آتش افكند و بقولى خود را به حلق آويخت تا طناب عمرش از هم بگسيخت لاجرم تمامى ممالك ختاى بحيز تسخير قوتولقو درآمد و اموال فراوان و نفايس بىپايان بدست مغولان افتاد و چون خبر فتح باوكداى قاآن رسيد محمود يلواج را باسم حكومت متوجه آن مملكت گردانيد و استيلاء چنگيز خانيان بر ممالك التان خان در جمادى الاولى سنهء 631 وقوع يافت و هم در اين سال اوكداى قاآن فرمان داد تا معماران چين و ختا كه باردو آمده بودند در قراقرم قصرى سپهر انتما بنا نمودند و نقاشان و مصوران مانىاسا سقف و جدار آن كوشك را بنقوش گوناگون تزئين فرمودند و هريك از شاهزادگان و امراء نيز در حوالى آن قصر عالى ابنيهء رفيعه ساختند و بفراغ بال متمكن گشته اعلام عيش و عشرت افراختند و در سنهء ثلث و ثلثين و ستمائه اوكداى قاآن باتو پسر جوجى و كيوك پسر خود و منكو ولد تولى و موركان و بورى و پايدار اولاد جغتاى را با سپاهى كشورگشاى باستخلاص بلاد اروس و چركس و بلغار و كاشغر فرستاد و ايشان به مدت هفت سال آن ولايات را مسخر گردانيده سالما غانما بازگرديدند و در سنهء مذكوره ارغون‌اقا از قبيلهء اويرات كه بخشىگرى آموخته در سلك بتكچيان انتظام داشت بحكومت ولايات خراسان سرافراز گشته روى بدانجانب آورد و بعد از آن بنابر تقريبى شمهء